Oude patronen doorbreken: waarom blijven patronen zich herhalen?
Waarom herhalen patronen zich?
Binnen het systemisch werk, zoals ontwikkeld door Bert Hellinger wordt gekeken naar families als een systeem (het familiesysteem) waarin iedereen met elkaar verbonden is.
In zo’n systeem spelen een aantal basisprincipes een belangrijke rol:
- iedereen hoort erbij
- er is een natuurlijke ordening tussen generaties
- er bestaat een balans tussen geven en nemen
Wanneer één van deze principes verstoord raakt, kan dat invloed hebben op hoe mensen zich gedragen en welke rollen ze innemen.
Het bijzondere is dat zulke dynamieken soms onbewust doorwerken in volgende generaties. Niet omdat iemand dat bewust doorgeeft, maar omdat een systeem altijd zoekt naar balans.
Een kind kan bijvoorbeeld onbewust iets gaan dragen wat eigenlijk bij een ouder hoort. Of een plek innemen die niet helemaal bij zijn of haar positie past. Dat gebeurt vaak vanuit loyaliteit en liefde voor het systeem.
Terugkerende patronen doorbreken begint met herkennen
Veel mensen merken op een bepaald moment in hun leven dat bepaalde situaties zich blijven herhalen.
Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in:
- steeds in dezelfde soort spanningen terechtkomen
- moeite hebben om grenzen te stellen
- het gevoel hebben veel verantwoordelijkheid te dragen
- snel de neiging hebben om voor anderen te zorgen
Wat er aan de buitenkant gebeurt, kan telkens anders lijken. Maar wanneer je er goed naar kijkt, zie je soms dat de onderliggende dynamiek hetzelfde blijft.
In mijn praktijk hoor ik mensen regelmatig zeggen:
"Ik begrijp het eigenlijk wel met mijn hoofd, maar toch doe ik het steeds weer."
Dat komt omdat veel patronen niet alleen op het niveau van denken zitten, maar ook op een diepere laag.
De invloed van het familiesysteem
Vanuit systemisch perspectief nemen we allemaal een plek in binnen ons familiesysteem. Dat begint al bij onze ouders en de generaties voor hen.
Soms ontstaan er in een familie situaties die moeilijk of zwaar zijn geweest. Denk aan verlies, buitensluiting, conflicten of gebeurtenissen waar weinig ruimte voor was.
Wat je vaak ziet, is dat een volgende generatie onbewust probeert om daar iets mee te doen. Bijvoorbeeld door een rol op zich te nemen, verantwoordelijkheid te dragen of bepaalde emoties te voelen.
Dat gebeurt niet omdat iemand dat moet doen, maar omdat loyaliteit binnen een familiesysteem een sterke kracht is.
Wanneer zo’n dynamiek niet zichtbaar is, kan het voelen alsof een patroon “zomaar” steeds terugkomt.
Waarom het niet altijd lukt om patronen alleen met inzicht te veranderen
Veel mensen proberen patronen te veranderen door erover na te denken, boeken te lezen of dingen anders te doen.
Dat kan zeker helpen. Bewustwording is vaak een eerste stap.
Maar sommige patronen zitten op een diepere laag. Je kunt dan rationeel begrijpen wat er speelt, terwijl het gevoel of gedrag toch blijft terugkomen.
In systemisch werk kijken we daarom niet alleen naar het gedrag zelf, maar ook naar de plek die iemand heeft ingenomen binnen het gezin waarin hij of zij opgroeide.
Bijvoorbeeld: iemand die als kind veel verantwoordelijkheid droeg voor een ouder, kan later in het leven opnieuw situaties aantrekken waarin hij of zij veel moet dragen of zorgen. Het patroon ontstaat dan niet alleen door keuzes in het heden, maar ook door een plek die ooit vanzelf is ontstaan binnen het familiesysteem.
Oude patronen doorbreken met systemisch werk
Binnen systemisch werk wordt gekeken naar hoe iemand zich verhoudt tot zijn of haar familiesysteem.
In een familieopstelling wordt zichtbaar (of voelbaar) wanneer iemand een plek inneemt die eigenlijk bij een andere generatie hoort. Of dat iemand iets draagt wat niet van hem of haar is.
Wanneer dat zichtbaar wordt, kan er vaak al iets verschuiven.
Niet doordat iemand iets moet “oplossen”, maar doordat het systeem gezien wordt zoals het werkelijk is. Dat kan ruimte geven om weer meer op je eigen plek te gaan staan.
En vanuit die plek ontstaat meer rust en beweging.
Wat kan een familieopstelling zichtbaar maken?
Een familieopstelling is een manier om systemische dynamieken zichtbaar te maken.
In een opstelling wordt jouw familiesysteem als het ware in beeld gebracht. Daardoor kan duidelijk worden:
- welke plek iemand inneemt
- waar spanning of verstrikking zit
- welke dynamieken doorwerken vanuit eerdere generaties
Wat veel mensen ervaren tijdens een opstelling is dat dingen ineens helder worden die eerder moeilijk te begrijpen waren.
Patronen die jarenlang onbewust meedraaiden, worden zichtbaar. En wanneer iets zichtbaar wordt, ontstaat er vaak ruimte voor verandering.
Oude patronen doorbreken betekent niet breken met je familie
Soms denken mensen dat het doorbreken van patronen betekent dat je afstand moet nemen van je familie.
Binnen systemisch werk kijken we daar anders naar.
Je blijft altijd onderdeel van je familiesysteem. Je bent immers voortgekomen uit je ouders en uit de generaties voor hen.
Vrijheid ontstaat daarom niet door het systeem af te wijzen, maar juist door je plek daarin te erkennen.
Wanneer iemand op zijn eigen plek kan staan binnen het systeem, ontstaat er vaak meer rust. En vanuit die plek wordt het makkelijker om andere keuzes te maken.
Herken je terugkerende patronen in je leven?
Wanneer je merkt dat bepaalde situaties zich blijven herhalen, kan het waardevol zijn om daar systemisch naar te kijken.
In mijn praktijk in IJsselstein begeleid ik zowel individuele familieopstellingen als workshops met representanten. In een veilige setting onderzoeken we wat er in jouw familiesysteem speelt en welke beweging mogelijk is.
Voel je dat dit onderwerp iets bij je raakt en wil je er eerst eens informeren of dit iets voor je is? Dan kun je een gratis kennismakingsgesprek plannen. Samen kijken we rustig of een familieopstelling bij jou past.
